De Top Drie (3) van

Kristien Hemmerechts (1955) schrijft romans, reisverhalen, korte verhalen en essays. In 1993 kreeg ze de Frans Kellendonkrijs voor haar oeuvre.

Nr 1.

Amy Waldman, The Submission (2011): terecht de meest intelligente 9/11 roman genoemd; centraal staat het conflict 'westerse' wereld versus islam; alle mogelijke standpunten en visies komen aan bod; geen literair meesterwerk, maar wel razend interessant.

Nr 2.

Mario Vargas Llosa, The Feast of the Goat (2000): één van de beste boeken die ik ooit gelezen heb; andermaal over 'echte' feiten, namelijk de val van dictator Trujillo (Dominicaanse Republiek); Llosa heeft maanden gesleten in de staatsarchieven om zich te documenteren; toch heeft hij geen geschiedenisboek geschreven, maar een meeslepende, fascinerende en onthutsende roman.

Nr 3.

Kristien Hemmerechts, Kronkelpaden van het geheugen (2012): ook dit boek is gebaseerd op 'echte' ervaringen; het boek onderzoekt de absolute onbetrouwbaarheid en absolute onvermijdelijkheid van het geheugen; rode draad zijn de herinneringen aan Mischa, moeder van twee erg jonge kinderen die kort na haar veertigste verjaardag aan leukemie stierf, de oorlogsherinneringen van moeder Hemmerechts, Het verdriet van België en de oorlogsherinneringen van Hugo Claus, én herinneringen aan dichter Herman de Coninck. (Ik vermeld Kronkelpaden omdat ik het altijd een beetje vreemd vind dat men aan schrijvers vraagt om andere boeken en schrijvers aan te bevelen. Ik dacht: laat ik nu maar eens reclame maken voor mijn eigen boek. Dat trouwens goed onthaald is, hoor. En ja, ik vind het een sterk boek. En ook een ander boek dan de meeste boeken.)

De Top Drie (2) van

Chrétien Breukers (1965) is dichter, bloemlezer en beheerder van het bekendste literatuurblog van Nederland, De Contrabas. Dit jaar maakte hij de tweede editie van De Scheurkalender van de Nederlandse Poëzie; daarmee trad hij in de voetsporen van Gerrit Komrij.

Nr 3.

Twee dichtbundels, van twee verschillende dichters. Van Miguel Declercq zijn terugkeerbundel Boven water. Van Philip Hoorne zijn nieuwe bundel Het is fijn om van pluche te zijn. Ja, Menno Wigman en Delphine Lecompte publiceerden dit jaar ook imposante bundels. Maar Declercq en Hoorne zitten me op de een of andere manier op de huid. Declercq met zijn lyrische gedichten, waarin hij zijn postmoderne levenshouding heeft weten ‘op te lossen’, zonder deze te verloochenen; Philip Hoorne met zijn kraakheldere, licht-melancholische uithalen.

Nr 2.

Rob van Essen publiceerde de zeer bijzondere roman Alles komt goed. Zelden las ik een boek waarin stijl, sfeertekening en de ontwikkeling van het verhaal zo goed in balans waren. Ik wist, na lezing, heel zeker dat Van Essen in aanmerking zou komen voor allerlei grote literatuurprijzen. Dat zegt natuurlijk vooral iets over mijn optimistische aard én over de kracht van mijn voorspellende gaven. Toch is het nog niet te laat. Jury’s! Lees Van Essen. En merk dat u iets heeft gemist, of dreigt te gaan missen.

Nr 1.

Twee boeken van Christopher Hitchens in vertaling: Het beste van Christopher Hitchens en Sterfelijk. De beste stukken van Hitchens werden verzameld en ingeleid door Joost Zwagerman, die opnieuw bewees dat het doorgeven van wat weetjes, gecombineerd met het slaken van wat bewonderende kreetjes, niet genoeg is. Wie blind zou varen op Zwagermans voorwoord, krijgt het idee dat Hitchens een soort opperfat was, een door dure universiteiten opgeleide upperclassachtige nitwit met een scherpe kijk op sommige zaken. Nou ja, dat wás Hitchens ook, maar de twee boeken laten veel meer de twijfelende kant van de auteur zien. Hitchens was een monument, iemand die bewees dat een levende literatuur moet worden bekeken en beschreven door onafhankelijke, met liefde voor de letteren opererende buitenstaanders.

De Top Drie (1) van

Maartje Wortel (1982) debuteerde in 2009 met de verhalenbundel Dit is jouw huis. Vorig jaar verscheen haar eerste roman, Half Mens.

Nr 1.

Ik vind het altijd heel lastig om uit te leggen waarom ik een boek goed vond. Soms vraagt iemand waarom je verliefd bent geworden op een bepaald persoon en ook dan weet je het eigenlijk niet. Er is alleen een ding zeker: er is iets dat je heeft geraakt. Voordat ik jullie al verveel met deze uitleg zal ik het snel over het beste boek van het jaar 2012 hebben. Het is namelijk een boek dat verdient gelezen en gekend en nagevoeld te worden. Stoner van John Williams. Meestal vind ik een boek fijn omdat het goed is geschreven, omdat de manier van spreken en taal mij aanspreekt. Zoals je dat dus ook bij mensen kunt hebben, dat er een bepaalde prikkeling vanuit gaat. Stoner is niet alleen bewonderenswaardig goed geschreven; het verhaal is heel mooi. Je begint te lezen over een weinig opzienbarende man (al op de eerste bladzijde weet je dat hij weinig opzienbarend is). Je leest in iets meer dan 300 bladzijden over zijn hele leven, zonder dat er dus eigenlijk iets gebeurt. (Ik ga niet vertellen wat er wel gebeurt.) Dat kan saai zijn maar bij Stoner is het mooi omdat je hem echt leert kennen.

Het is alsof je opa op een stoel naast je zit en over zijn leven vertelt. Over de keuzes die hij gemaakt heeft, over de tijd die voorbij is gegaan, de kanten die hij op had gekund, over de liefde en de macht die mensen op elkaar uitoefenen. Het boek is allesomvattend. Het laat een leven zien zoals het is; in al zijn simpelheid en met alle emotie die daarbij komt kijken en vooral ook wat er niet bij komt kijken, dat er altijd iets is dat je mist of mis zult lopen. De schrijver laat Stoner dingen denken en andere dingen doen en andersom, waardoor je je tijdens het lezen van het boek ook afvraagt hoe het bij jezelf zit. Op de achterflap staan allerlei aanbevelingen die ik normaal niet zo serieus neem, maar in dit geval klopte het: dit boek ontneemt je de adem. Toen ik Stoner uit had moest ik heel hard huilen, met uithalen en al, alsof ik daadwerkelijk iemand verloren was. En dat heb ik sinds het boek Olle van Guus Kuijer al niet meer gehad. Ik heb Stoner afgelopen week gelezen en het is met recht het beste boek dat ik in tijden las. Jullie hoeven mij natuurlijk niet serieus te nemen, maar ik zou het wel doen als ik jullie was. Het is goddomme prachtig!

Nr 2.

Omdat op nummer 1 een dode buitenlandse auteur staat, wilde ik voor de nummer 2 sowieso kiezen voor een levende schrijver. Ik kon wel weer een paar buitenlandse auteurs en boeken bedenken. Bijvoorbeeld Valse Papieren van Valeria Luiselli of Manieren om naar huis terug te keren van Alejandro Zambra (allebei bijzonder mooie boeken van Zuid-Amerikaanse schrijvers, uitgegeven bij uitgeverij Karaat). Maar ik dacht, laat ik ook de literatuur uit Nederland benadrukken. Er zijn in 2012 een paar mooie boeken geschreven in Nederland.

Bijvoorbeeld Het boek Ont van Anton Valens. Het gaat over een man die een groetprobleem heeft. Hij durft zijn post niet te openen en richt een club op: man en post. Daarbij voegt zich ook de merkwaardige Cor Meckering die er een eigen idee op nahoudt over het voorvoegsel Ont. Anton Valens heeft een grappig, ontroerend en origineel boek geschreven. Allemaal verschrikkelijke woorden die alleen recensenten gebruiken. Het boek Ont is anders dan alle andere boeken. Het is wat mij betreft echt een kunstwerk. Qua taal en inhoud.

Nr 3.

Staat dan vanzelfsprekend ook een Nederlandse levende auteur. Manon Uphoff (sowieso een van de beste schrijvers van Nederland) met De ochtend valt. Dit is een novelle, een heel dun boekje maar niet minder intrigerend. Integendeel: het gaat over een familiedrama, de taal spreekt me aan: heldere korte zinnen. Er wordt weinig gezegd en uitgelegd, het drama schuurt onder de oppervlakte. Over de loyaliteit van kinderen naar hun ouders, de eenzaamheid en eigen gewoonten. Over nog veel meer wat wederom niet uit te leggen valt. Dit boekje steelt je hart.

Mon dieu, wat een grote woorden heb ik gebruikt. Daar moet ik in 2013 echt eens iets aan gaan doen.