Eeuwig

De Bezige Bij wordt vijfenzestig.
Mijn vriendin E. is genodigd op het grote feest; ik mag mee. We willen voorbereid zijn. Als we bij de grote namen der letteren worden gedropt, willen we namelijk zulke situaties vermijden.

15u.
We flaneren door het Vondelpark. Wat zeggen we als we plots oog in oog staan met Harry Mulisch?
'Ik weet het écht niet,' zucht mijn vriendin E.
Er hangt een feestelijke sfeer in het park. De hemel is van hetzelfde blauw als bij ons in het zuiden.
'Pieker er maar niet over,' zeg ik. 'Dat zien we dan wel. Er komt wel iets.'
Over Het stenen bruidsbed, het boek dat ik van plan was te lezen voor het feest, zou ik het alvast niét moeten hebben. De bibliotheek van mijn vriendin E. heeft me op andere leesideeën gebracht. Ik ben begonnen in een bundel van Dave Eggers en in Caesarion van Tommy Wieringa. Misschien heeft Harry Mulisch dit ook wel gelezen.

18u.
Voor het pand van De Bezige Bij vinden we nog parkeerplaats. De voordeur staat open. Licht en muziek stromen de straat op.
Door het raam zien we vrouwen in mooie jurken, mannen in pak. Véél mensen.
Mijn vriendin E. en haar vriend F. staan glimlachend op het trottoir te wachten. Ik stap uit de auto.
'Ik weet het niet meer zo,' zeg ik.
'Wat dan?' vraagt E.
'Van Mulisch. Wat ik hem ga zeggen.'

19u.
Ik ben een van de enige gasten die niet bij de uitgeverij werkt, ook geen partner is van een Bij-auteur en nog geen uitgever heeft. Maar dat is net leuk. Spannend, deze tijd!
Daar is Anita Terpstra, ook een auteur van Paul Sebes, in november gedebuteerd met Nachtvlucht.
'Ik heb er geen flauw idee van hoeveel exemplaren er zijn verkocht,' zegt ze.
'Is er iets veranderd in je leven?' vraag ik.
'Eigenlijk niet.' Ze lacht. 'Weet je, je staat nog net zoals vroeger gewoon je WC te schrobben.'

20u.
Waarover gaat het verhaal?' vraagt Hans Nijenhuis, de uitgever van Thomas Rap.
We staan in de traphal. Hij luistert aandachtig.
'Ken je dat gevoel?' besluit ik, 'dat gevoel dat je overvalt als je een zielsverwant hebt gevonden?'
'Oh ja. Jazeker.' Hij glimlacht. 'Je boek klinkt goed.'

21u.
In de meest doorrookte kamer van het pand - en waarschijnlijk van heel Nederland - treden schrijvers op. We zitten naast Saskia Konniger (35), die ons net heeft verteld over haar eerste boek, Club Karma. We leunen achterover in de fauteuils. OP het kleine podium leest Maartje Wortel (27) een stuk voor uit haar verhalenbundel Dit is jouw huis. Hilarisch.

21u30.
We drinken een glas witte wijn met zicht op Harry Mulisch.






22u.
'Het is een spelletje,' zegt Erwin Mortier, de man die voor de uitreiking van de AKO-Literatuurprijs zei dat zijn boek, Godenslaap, "te goed is voor deze jury".
Hij lacht verlegen. 'We stonden daar allemaal te bibberen voor die uitreiking. Toen dacht ik, ik ga gewoon mijn ding doen.'
'Er zijn bijna honderdduizend exemplaren verkocht,' gaat hij verder, glunderend.
Of zijn leven veranderd is sedert de prijs?
'In het dorp herkennen ze me bij de bakker en de slager. Da's leuk.'

22u15.
Tommy Wieringa komt voorbij. Ik stap op hem af en steek mijn hand uit. Hij kijkt verbaasd, maar beantwoordt mijn handdruk.
'Ik ben in Caesarion begonnen,' zeg ik. 'Ik heb lukraak een bladzijde gelezen en zo gelachen.'
'Dat vind ik leuk,' zegt hij.
Dan wordt het optreden van Erwin Mortier aangekondigd. Tommy Wieringa juicht hem toe.

23u.
De plankenvloer trilt. De kamer waar Robbert Ammerlaan de avond inluidde met een gevleugelde toespraak over de geschiedenis van De Bezige Bij, "een vereniging van schrijvers", is omgebouwd tot danszaal. Billy Jean schalt door de luidsprekers. Ammerlaan himself geeft het voorbeeld en swingt over de vloer. Youp van 't Hek dartelt door de dansende massa heen. Er wordt gesprongen, rondgetold, geshaket en gelachen.

Er zijn avonden waarvan je wilt dat ze eeuwig blijven duren.


Van boeken en mensen wenst u fijne feesten toe en ziet u terug in het nieuwe jaar.

Het potentieel van snelwegen

Mijn vriendin N. belde me op. 'Ga je vrijdag mee naar de cinema? Ze spelen de beste Franse film van het jaar!'
'Welke dan?' vroeg ik. Als Fransen het over Franse filmen hebben, ben ik sceptisch. De vorige keer dat N. me meetroonde naar de gemeentelijke bioscoopzaal, zagen we 'Les Regrets' van Cédric Kahn, over een man die na twintig jaar zijn jeugdliefde terugziet en een passionele relatie begint.
Dit had goed kunnen zijn, akkoord. Jammer genoeg waren de hoofdrollen - vertolkt door monsieur Charlotte Gainsbourg en Valeria Bruni-Tedeschi (zus van) - zo karikaturaal dat ik voortdurend uit het verhaal werd gerukt. Mijn vriendin N. ook trouwens.
'De film heet "A l'origine",' zei N. 'Het gaat over een oplichter die in een klein dorp aankomt en doet alsof hij daar een groot project opstart. Maar in de plaats van te verdwijnen met het geld van de dorpsbewoners wordt hij meegesleept door hun enthousiasme. Een waargebeurd verhaal.'
'Welk project begint hij dan?' vroeg ik.
'Even denken... een autosnelweg, geloof ik, een onafgewerkte autosnelweg.'
'Ok,' zei ik, 'ik zie je vrijdag.'

Bouwwerven van snelwegen hebben namelijk potentieel. Een van de meest bejubelde boeken van de laatste jaren in ons Nederlands taalgebied speelt zich af vlakbij het werf van een autosnelweg. Jawel, u hebt het goed geraden: het is natuurlijk Joe Speedboot, de roman die de Nederlandse auteur Tommy Wieringa vleugels gaf.
De plaats van gebeuren is Lomark, een klein (verzonnen) dorp in Nederland, waar de E 981 binnenkort zal passeren. De verteller is Fransje, een jongen die invalide is geworden nadat een grasmaaier over hem is gereden terwijl hij een samoerai-oefening deed. Fransje kan alleen nog één arm bewegen en is zijn spraakvermogen kwijt. De tweede hoofdpersoon is Joe Speedboot, een nieuweling in Lomark. Even spectaculair als zijn intrede in het dorp (zijn vader rijdt met de verhuiswagen een woning binnen en overlijdt ter plekke) zijn de ideeën van Joe Speedboot. Hij maakt bommen, knutselt een vliegtuig in elkaar en stoomt een tractor klaar voor de Dakar-rally. Tussen Fransje en Joe Speedboot onstaat een vriendschap, die een hoogtepunt bereikt als ze Europa gaan rondreizen om deel te nemen aan armworsteltoernooien met de goede, overontwikkelde arm van Fransje.
Alles wat Fransje meemaakt, schrijft in zijn dagboek: "Als jij bijvoorbeeld vandaag zou langskomen zou ik dat opschrijven. Zo van: die en die gezien, zus en zo laat op deze en deze dag. En als me iets aan je was opgevallen, dat je rare oren hebt of een mooie neus, zou ik dat ook opschrijven, en wat je kwam doen, en hoe je dat deed. Maar ook andere dingen, hoe de herfstregens bijvoorbeeld het blond uit onze haren spoelen, waar het donkere winterhaar onder tevoorschijn komt, en over de rivier die door onze levens stroomt zoals de grote bloedsomloop door het lichaam."

Tommy Wieringa schrijft in een wondermooie taal en deelt zijn personage prachtige overpeinzingen toe. De autosnelweg staat niet op de voorgrond in het verhaal, dat hebt u ondertussen begrepen. Op het eind keert hij terug: "De E 981 is in gebruik genomen, een gletsjer van asfalt heeft nieuwe tijd voor zich uit gewalst en wij zijn verdwenen achter een metershoge geluidswal van aarde en kunststof. We horen inderdaad niks, net zomin als wij nog worden gehoord. Automobilisten die langsflitsen zien misschien vanuit een ooghoek het puntje van onze kerktoren boven het scherm uitsteken, met daarop de hoan die kroaning blef, maar verder heeft de wereld ons aan het zicht onttrokken. Maar daarachter zijn wij niet gestorven, noch zijn wij van gedaante veranderd. Wij zijn hier nog."

"A l'origine" heb ik ondertussen gezien. En kan ik u ook aanraden.